Protez; kullanılamayacak kadar harap olmuş ya da tamamen yokolmuş bir organın fonksiyonunu taklit edebilmek amacıyla yapılan, organik olmayan madde ve aletlerdir. Alt ve-veya üst çenedeki herhangi bir diş veya dişlerin kaybı kişide fonksiyon, fonasyon (konuşma) ve estetik kayıp ve bozukluklara yolaçar. Tek diş eksikliğinde dahi öğütme işlevi azalır, mideye ve diğer dişlere daha fazla yük bindirilerek bu organların da çabuk deformasyona uğramasına sebep olur. Yine diş kaybına bağlı olarak, diş köklerinin içinde bulunduğu alveol kemiğinde ‘fonksiyonsuzluk atrofisi’ denilen, fonksiyon görmediği için kendi kendine kemikte erime oluşur. Özellikle ön diş kayıplarında konuşma bozukluğu( s- ş gibi harflernet söylenemez), konuşurken tükürük sıçraması görülür. Diş eksiklikleri ve-veya bozuklukları estetik olarak hoş olmayan görüntülere sebep olur. Toplum içerisinde, sağlığına dikkat etmeyen, non-hijyenik bir kişi görünümü oluşabilir. Bu durum kişilerde kendinegüvensizlik, gülmekten çekinme gibi çeşitli psikolojik travmalara neden olabilir.

Diş hekimliğinde yapılan protezlerle hastaların kaybettikleri veya harap olmuş diş ve çevrelerindeki dokular yüzünden bozulan fonksiyon ve estetik görünümleri yeniden kazandırılmaya/geliştirilmeye çalışılır.

Diş hekimliğinde uygulanan protezler şu bölümler altında incelenebilirler:

• Sabit protezler
• Hareketli protezler
• İmplant üstü protezler
• Çene yüz protezleri

Ağzınızda hiç doğal dişiniz kalmamışsa kullanacağınız protez tam protezdir.Yeni protezlerinizi ağzınızda yabancı ve büyük hissedeceksiniz. Dudak ve yanaklarınızda dolgunluk hissi duyabilirsiniz. Tam protezlere uyum sağlama büyük ölçüde dil, yanak ve dudakların becerikli biçimde kullanıma bağlıdır. Eğer diliniz normalde alt ön dişlerinize göre geride bir konumda durmakta ise, dilinizi daha önde bir konumda tutmaya gayret gösteriniz, öyle ki normalde, diliniz alt ön dişlerinizin iç yüzeyelerine dokunur durumda istirahat etsin.Bu konum, alt protezinizin yerinde daha sağlam oturmasını sağlar.Yüz kaslarınız da yeni duruma uyum sağladıkça protezlerinizin yerinde durmasına yardım edeceklerdir.Dil ve dudaklarınızla protezinizi yerinden oynatmak gibi bir alışkanlık kazanmamaya dikkat ediniz. Eğer protezinizi bir süre için takmazsanız yeniden taktığınızda alışmanız daha güç olur. Alt proteze alışmak genellikle üst proteze alışmaktan daha güçtür.

Tükrük bezleriniz proteze alışana kadar (İlk birkaç gün) fazlaca tükrük salgılayabilirler.Protezleriniz siz de dahil hekim, teknisyen gibi birçok kişinin büyük emek ve zaman harcamalarını gerektirmiştir ve yurt dışından getirtilen değerli malzemelerle size özgü olarak bitirilmiştir.Bu nedenle protezlerinizi kullanmaktan gereksiz yere vezgeçmeyiniz.Yeni protezlerle eskisi gibi konuşabilmek için bir süre pratik yapmak gereklidir. İlk günlerdeki konuşma bozukluğu uzun sürmez. Normal konuşmaya dönmek genellikle birkaç haftayı gerektirir.Yüksek sesle okuyarak konuşmanızı geliştirebilirsiniz.Söylenmesi zor gelen kelimeleri veya heceleri tekrarlayınız.Bazı sesleri çıkarmakta doğabilecek küçük sorunları kendiniz, sizi dinleyenlerden daha iyi fark edebilirsiniz..Protezler ile iyi çiğneyebilmeyi öğrenmek normal olarak 6-8 haftayı gerektirir.Çiğnemeye ufak parçalara bölünmüş yumuşak gıdalarla başlamalısınız.Yeni protezlerinizi başlngıçtaparça et, fındık, çiğ sebze ve taze ekmek gibi yenilmesi güç yiyeceklerle denemeye kalkışmayınız.Eğer çiğneme çenenenin iki tarafıyla aynı andayapabilirse protezlerin oynama eğilimi azalır. Protezlerle ısırırken yiyecekleri arka dişlerin arasına yerleştiriniz. İçeri ve yukarı yönde gelen kuvvetler protezleri yerinde tutucu niteliktedir. Ön dişlerinizle ısırmayınız, zira bu alışkanlık protezlerinizin yerinden oynamasına ve dikkatinizin protez üzerine çekilmesine neden olacaktır.

Protezler yapılırken büyük özen ve dikkat harcanmakla beraber özellikle yeni takıldıklarında ağızın bazı yerlerini vurabilir ve acıtarak yara yapabilirler.Protezlerinizi kendiniz düzeltmeye kesinlikle kalkışmayınız.İlk 24 saat içinde ve ondan sonraki, ilk 48 saat içinde diş hekiminize gitmeniz gerekir.Böylelikle ağrılı noktaların aşırı bir duruma neden olmasına zaman kalmadan protezlerinizde gerekli düzeltmeler yapılabilir. Protezlerinizi en az bir hafta çıkartmadan yatınız. Vuruk ve ağrı yapan nokta ve bölgelerin yerlerini doğrulukla belirleyebilmek için bize gelmeden önce protezinizi en az 8 saat süre ile takmanız gerekmektedir.Bu nokta ve bölgelerin düzeltilmesinden hemen sonra rahatlıyacaksınız. Protezlerinizin vuruk yerlerinin düzeltilmesinden sonra çeşitli düzeltmelerin yine gerekebileceğini unutmayınız. Bu düzeltmeler devresi sona erdikten sonra yılda en az iki kez kontrol için gelmeniz gerekecektir.Protezler günde en az iki kez esaslı bir şekilde fırçalanmalıdır. Protezler ağızdan çıkarılmalı, sert kıllı bir diş fırçası ve sıvı detarjan ile temizlenmelidir. Sıvı detarjanlar protezleri çizebilecek nitelikte olan diş macunlarından daha az aşındırıcı özelliğe sahiptirler. Protezler, içinde su bulunan geniş bir kap veya nemli bir bez üzerinde fırçalanmalıdır. Böylelikle elinizden kayıp düşmesi halinde protezlerin kırılma olasılığı azaltılmış olur.Protezinizde oluşan lekelenmeleri temizlemek için ticari preparatları kullanmayınız. Protezler ağızda olmadıkları sürece içi sıcak olmayan su ile dolu bir kap içinde korunmalıdır. Böylelikle kurumaları ve boyutsal değişikliğe uğramaları önlenmiş olur.Protez tozları veya diğer yapıştırıcıları bizlere danışmadan kullanmayınız. Eğer size bir yapıştırıcının gerekliliğini düşündüren herhangi bir neden varsa, bu problemi lütfen bizlerle görüşünüz.

Protezler, destekleyen dokuların dinlenmeleri için, günde en az 8 saat ağızdan çıkarılmalıdır. Araştırmalar göstermiştir ki, protezinizin altındaki yumuşak dokular ve kemik 24 saat sürekli protez basıncı altında kalırlarsa bu dokuların erime miktarları ve süratleri artar. Bir başka deyişle ilk bir iki haftadan sonra gece yatarken,protezlerinizi çıkarmanız uygun olur.Düzenli tıbbi kontrollerinizi ihmal etmeyiniz. Genel sağlık durumunuz, ağız dokularınızı ve bu dokular ile çene kemiklerinin protezlere olan direncini etkiler. Periodik ağız muayeneleri sizin içinde en az protez kullanmayanlar kadar önemlidir.Proteziniz ağzınız için uyumsuz bir duruma geldiğinde siz farkına varmadan destekleyen dokulara zarar verebilir. Ağzınızda protezlerinize bağlı yaralar oluşabilir.Kontrol muayenesi için yılda en az iki kez gelmelisiniz.Protezlerin yanısıra kendi dişlerinizin(özellikle üzerine kanca gelen) dişlerin temizliğinde daha da titiz davranmalısınız. Çünkü bu dişler protezin tutunmasında ve taşınmasında önemli rol oynamaktadır.